Winst- en verliesrekening opstellen: hoe doet u dat?

Geüpdatet op: 2 september 2026

Om te checken hoe uw bedrijf er financieel voor staat, kunt u een winst- en verliesrekening opstellen. Soms is zo’n overzicht zelfs nodig voor de Belastingdienst. Maar hoe maakt u zo’n rekening? Bekijk daarvoor nu dit stappenplan. Met voorbeeld!

Wat is een winst- en verliesrekening?

Een winst- en verliesrekening is een overzicht van alle opbrengsten en kosten van een onderneming gedurende een jaar. Door alle kosten van de opbrengsten af te trekken, kunt u de winst of het verlies van uw bedrijf berekenen. We noemen het daarom ook wel resultatenrekening of exploitatierekening.

Winst- en verliesrekening voor de belastingdienst

Bent u ondernemer voor de inkomstenbelasting? Dan heeft u voor uw aangifte een winst- en verliesrekening en balans nodig. Deze worden gebruikt om de fiscale winst te berekenen. Die fiscale winst vormt op zijn beurt weer de basis voor het berekenen van de verschuldigde inkomstenbelasting, de premie volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet.

ZZP & eenmanszaak

Ook als ZZP’er of met een eenmanszaak heeft u voor de aangifte inkomstenbelasting de gegevens uit een balans en winst- en verliesrekening nodig. Deze gegevens gebruikt u om uw fiscale winst te bepalen. Als ZZP’er heeft u vaak minder verschillende kostenposten dan een grotere onderneming. Het overzicht kan daardoor eenvoudiger zijn en bevat bijvoorbeeld reiskosten, advertentiekosten, telefoonkosten en andere zakelijke uitgaven.

Winst- en verliesrekening opstellen: 2 manieren

U kunt doorgaans op 2 manieren een winst- en verliesrekening opstellen:

• Functioneel
  In het functionele model worden de kosten ingedeeld naar hun functie binnen de onderneming. Denk hierbij aan de kostprijs van de omzet, verkoopkosten en algemene beheerskosten. Deze indeling wordt vaak gebruikt om inzicht te krijgen in de kosten per bedrijfsactiviteit.
• Categoraal
  In het categorale model worden de kosten ingedeeld naar de aard van de kosten. Denk hierbij aan personeelskosten, afschrijvingen, inkoopkosten en overige bedrijfskosten. Zo krijgt u inzicht in welke soorten kosten binnen de onderneming worden gemaakt.

Stappenplan winst- en verliesrekening opstellen

Een eenvoudige winst- en verliesrekening kunt u als volgt opstellen:

1. Noteer de omzet & kostprijs van de omzet
   Noteer de totale omzet over het afgelopen jaar. Noteer ook de totale inkoopwaarde of de kostprijs van die omzet.
2. Bereken de brutowinst
   Trek de kostprijs van de omzet af van de totale omzet om de brutowinst te berekenen.
3. Noteer alle kosten
   Onder de brutowinst noteert u één voor één alle gemaakte bedrijfskosten. Denk aan kosten voor de huur van een kantoor, vervoerskosten, energiekosten, administratiekosten, personeelskosten en ga zo maar door.
4. Bereken de nettowinst
   Tel alle gemaakte kosten bij elkaar op. Het bedrag van de totale kosten trekt u vervolgens af van de brutowinst. Op die manier blijft de nettowinst over.

Voorbeeld van een winst- en verliesrekening

Met bovenstaand stappenplan kan uw winst- en verliesrekening er als volgt uitzien:

Let op: alle bovenstaande bedragen zijn exclusief btw als u de btw als voorbelasting kunt aftrekken. Kunt u de btw niet aftrekken, bijvoorbeeld omdat u vrijgestelde prestaties verricht? Dan neemt u de kosten inclusief niet-aftrekbare btw op.

Excel of boekhoudprogramma?

U kunt prima een eenvoudige winst- en verliesrekening opstellen in Excel. Toch is het vaak makkelijker om boekhoudsoftware te gebruiken. Wanneer u uw administratie netjes bijhoudt in een boekhoudprogramma, worden alle bedragen vaak automatisch voor u berekend. In veel gevallen kan de software daarmee ook de winst- en verliesrekening maken. Dat scheelt weer een hoop werk.

Het opstellen van de winst- en verliesrekening uitbesteden

Wilt u liever niet zelf de winst- en verliesrekening opstellen? Dan kunt u ook een boekhouder of accountant inschakelen. Neem dan vrijblijvend even contact met ons op. We bespreken graag uw mogelijkheden.